Đại cương về bệnh mất ngủ và suy nhược cơ thể

11:45:39 22/04/2016        2109 lượt xem

1. Bệnh mất ngủ 

Dân số trên thế giới ngày càng già đi, biểu hiện bằng tỷ lệ người già ngày một tăng. Đặc biệt là ở các nước phát triển và một số nước phất triển. Mất ngủ là một triệu chứng hay gặp ở người cao tuổi, tỷ lệ mất ngủ ở người cao tuổi dao động từ 2-4%. Mất ngủ có liên quan với các trạng thái thể chất và tâm thần. Ở người già mất ngủ tăng theo độ tuổi, giới tính nữ, sống đơn thân, thu nhập thấp. Mất ngủ có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tâm thần, có thể làm tăng nguy cơ bệnh tật như cao huyết áp, tim mạch, sa sút trí tuệ, rối loạn hành vi nhận thức, suy nhược cơ thể..Do đó để hiểu rõ hơn về tình trạng mất ngủ chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

2. Định nghĩa về tình trạng mất ngủ

Mất ngủ là triệu chứng với 4 biểu hiện chủ yếu sau: khó đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ, dậy sớm ( bị mất ít nhất 1/3 thời gian ngủ so với bình thường), không tỉnh táo sau khi thức giấc.

Nguyên nhân gây mất ngủ 

  • Nguyên nhân chung:
    Mất ngủ tâm sinh lý thường do cảm xúc
    Mất ngủ kết hợp với những rối loạn tâm thần cảm xúc
    Mất ngủ do lạm dụng thuốc và chất kích thích
    Mất ngủ trong hội chứng ngưng thở và giảm thở khi ngủ
  • Nguyên nhân gây mất ngủ trên người cao tuổi:
    Các rối loạn giấc ngủ nguyên phát như hiện tượng ngưng thở khi ngủ thường xảy ra ở nam giới béo phì ngủ ngáy, hiện tượng tay chân cử động tự phát khi ngủ.
    Các rối loạn giấc ngủ thứ phát như các bệnh gây đau ( thoái hóa khớp, viêm khớp, loãng xương…), Bệnh gây tiểu đêm ( u xơ tiền liệt tuyến, tiểu đường…), bệnh gây khó thở ( suy tim, viêm phế quản, hen…), các bệnh lý đường tiêu hóa, bệnh lý ngoài da
    Các bệnh lý tâm thần kinh như trầm cảm, lo âu, sợ hãi, động kinh…
    Do thuốc

Phân loại mất ngủ:

Theo căn nguyên thì có hai loại là mất ngủ nguyên phát và mất ngủ thứ phát

  • Mất ngủ nguyên phát là mất ngủ không do dùng thuốc, các rối loạn tâm thần học hay các rối loạn giấc ngủ khác.
  • Mất ngủ thứ phát gồm các yếu tố sau như do tác dụng phụ của một số thuốc, rối loạn tâm thần học như trầm cảm, lo âu, chứng ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không ngủ yên

Theo thời gian mất ngủ thì chia làm 3 loại là mất ngủ thoáng qua < 7 ngày, mất ngủ trung bình từ 7-30 ngày, mất ngủ mãn > 1 tháng

Các triệu chứng lâm sàng 

Thay đổi về thời lượng giấc ngủ như mỗi ngày chỉ ngủ được khoảng 3-4 tiếng, thức giấc sớm.

  • Thay đổi về chất lượng giấc ngủ như sau một đêm ngủ không ngon giấc khi thức dậy cảm thấy người mệt mỏi uể oải, hai mắt thâm quầng, cáu gắt, khó chịu
  • Các biểu hiện liên quan đến chức năng hoạt động ban ngày như mệt mỏi, không thoải mái, thờ ơ với công việc không còn hứng thú với công việc, không tỉnh táo có thể ngủ gật.
  • Các rối loạn tâm thần kèm theo như khó tập trung sự chú ý, mau quên. Lo âu kéo dài hay bực bội cáu gắt vô lý. Lúc đi ngủ cảm thấy sợ hãi, lo lắng mình không ngủ được

3. Nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao

Nhóm này bao gồm nữ giới, người cao tuổi, người có bệnh mãn tính, các bệnh tâm thần, người gặp nhiều biến cố trong cuộc sống ( ly hôn, gia đình không hạnh phúc…), người phải dùng các thuốc suy tim, viêm khớp, lợi tiểu..Điều đáng chú ý nhất là người cao tuổi do tuổi cao kéo theo sự thay đổi về thời gian và cấu trúc giấc ngủ. bình thường nhịp thức ngủ được quyết định bởi nhóm tế bào thần kinh ở vùng dưới đồi sau khi nhận tín hiệu về cường độ ánh sáng bên ngoài. Thời điểm và thời lượng giấc ngủ phụ thuộc vào chu kỳ sáng tối. Việc giảm tiết Melatonin vào ban đêm và việc thoái hóa tế bào thần kinh ở vùng dưới đồi ảnh hương đến sự tỉnh táo vào ban ngày và giấc ngủ vào ban đêm của người cao tuổi, đặc biệt những người có bệnh lý suy giảm hệ thần kinh như bệnh Alzeimer

Ở người cao tuổi thì có những yếu tố sau đây ảnh hưởng đến chu kỳ thức ngủ 

  • Thay đổi nhịp thức ngủ, giảm ngưỡng bị đánh thức
  • Nhạy cảm với những thay đổi trong công việc và thay đổi mũi giờ
  • Giảm hoạt động vào ban ngày, tăng thời gian nằm trên giường
  • Thường mắc nhiều bệnh cùng một lúc, đặc biệt là bệnh mãn tính
  • Giảm khả năng phục hồi khi các cơ quan bị lão hóa

Vì vậy mà người lớn tuổi thường thức giấc nhiều lần trong đêm, tăng thời gian ngủ ngày, tăng thời gian nằm trên giường nhưng lại giảm thời lượng của giấc ngủ, thức giấc sớm và ngủ không sâu.

Hậu quả của tình trạng mất ngủ

Làm giảm chất lượng cuộc sống, bệnh nhân mất ngủ thường hay cáu gắt, mệt mỏi, giảm tập trung, giảm chú ý hay ghi nhớ, giảm các hoạt động xã hội và học tập, giảm động lực hay năng lượng làm việc. Hay gặp sự cố và tai nạn trong công việc, đau đầu, các vấn đề về tiêu hóa và đặc biệt là làm suy nhược cơ thể một cách nhanh chóng

4. Điều trị

Thường phối hợp giữa việc điều trị không dùng thuốc và việc điều trị bằng thuốc

Điều trị không dùng thuốc:

Biện pháp này nhằm cải thiện giấc ngủ, giáo dục cho bệnh nhân về giấc ngủ, bệnh lý mất ngủ bao gồm:

  • Đi ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày kể cả ngày nghỉ
  • Chỉ ngủ trưa khoảng 30 phút
  • Tập luyện thể thao mỗi ngày tránh tập vào buổi tối trước lúc ngủ
  • Thực hiện những hoạt động giải trí
  • Tránh dùng các chất kích thích như rượu, café, thuốc lá trước khi đi ngủ
  • Tránh uống nhiều nước vào buổi tối

Điều trị bằng thuốc:

Nhóm Benzodiazepin gồm estazolam, flurazepam, temazepam, triazolam, quazepam, eopiclone

Cơ chế tác dụng: Bình thường khi chưa dùng thuốc nhóm benzodiazepine, các thụ thể của gaba bị protein nội sinh chiếm giữ dẫn đến gaba không gắn được vào thụ thể của nó hoàn toàn làm đóng kênh clor. Khi có các benzodiazepine, do có ái lưc mạnh hơn nên đã đẩy protein và chiếm chỗ, đồng thời tạo thuận lợi để gaba gắn được vào thụ thể làm kênh clor mở ra đi vào tế bào gây nên tình trạng ức chế thần kinh trung ương và có tác động gây ngủ

Chỉ định:

Các trạng thái thần kinh bị kích thích

Mất ngủ

Động kinh cơn nhỏ, co giật và hội chứng co cứng cơ, cai rượu

Tác dụng phụ:

Thường gặp là chóng mặt, buồn ngủ, mất phối hợp vận động, lú lẫn hay quên

Độc cấp tính: thường xẩy ra khi dùng quá liều benzodiazepine hoặc dùng chung với thức uống có chứa cồn.

Độc tính mãn: gây lệ thuộc thuốc khi dùng lâu dài, nếu ngưng thuốc đột ngột gây hội chứng cai thuốc
(đau đầu chóng mặt, dễ kích thích, mất ngủ, run cơ, đau nhức xương khớp)

Nhóm các thuốc khác như Zaleplon và zolpidem

Cơ chế: cũng giống như nhóm benzodiazepine nhưng tác động chọn lọc hơn vì vậy giảm tác dụng phụ so với nhóm benzodiazepine.

Chỉ định:

Mất ngủ, điều trị ngắn ngày cho tình trạng mất ngủ với triệu chứng khó đi vào giấc ngủ

Tác dụng phụ:

Do tác động chọn lọc hơn nên ít gây tình trạng lệ thuộc thuốc và ít gây ra hội chứng ngưng thuốc so với nhóm benzodiazepine..

Nhóm chống trầm cảm

Các thuốc hay được dùng là amitryptylin, trazodone,dõepin

Cơ chế : ức chế tái thu hồi noradrenalin và serotonin, làm tăng nồng độ các chất này tại synap

Chỉ định: trầm cảm, rối loạn lo âu đau đầu

Tác dụng phụ: kháng cholinergic gây khô miệng, táo bón, suy giảm trí nhớ, giàm tiết dịch.

Nói tóm lại để điều trị mất ngủ đạt hiệu quả tốt mà tránh được tác dụng phụ của các thuốc ngủ tây y gây ra thì trước hết phải giáo dục để bệnh nhân hiểu được việc mất ngủ đem lai nhiều hệ lụy cho sức khỏe và có thể là tiền đề cho nhiều bệnh khác. Để từ đó có nhưng hành động thiết thưc hơn trong việc chăm sóc giấc ngủ. Ngoài chế độ sinh hoạt hợp lý và lối sống lành mạnh thì những người rơi vào tình trạng mất ngủ có thể dùng một số sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên để hỗ trợ cho tình trạng mất ngủ của mình.

5. Chứng suy nhược cơ thể

Hội chứng suy nhược cơ thể mãn tính là một tình trạng rối loạn phức tạp đặc trưng bởi sự mệt mỏi sâu rộng, chán ăn, không cải thiện khi nghỉ ngơi gây ảnh hưởng xấu đến thể chất và tinh thần của người bệnh. Trong tất cả các bệnh mãn tính thì hội chứng suy nhược cơ thể vẫn còn là bí ẩn không có nguyên nhân rõ ràng, có thể là hậu quả của tình trạng mất ngủ kéo dài. Để hiểu rõ hơn về tình trạng suy nhược cơ thể chúng ta hãy đi tìm nguyên nhân để có cách phòng và điều trị hiệu quả nhé

Nguyên nhân 

Hội chứng suy nhược có thể xẩy ra sau khi mắc các bệnh lý nhiễm trùng như cúm, viêm phế quản, viêm gan hay nhiễm trùng đường ruột, có thể xẩy ra sau một tình trạng stress nặng (phẫu thuật, mới ốm dậy), mất ngủ kéo dài dẫn đến ăn uống không ngon miệng, hoặc không hề có nguyên nhân rõ ràng nào cụ thể nào. Suy nhược cơ thể làm giảm sức lực và năng lượng của bạn có khi phải mất rất nhiều năm sau đó mới phục hồi được

Dấu hiệu và triệu chứng suy nhược cơ thể

  • Mất khả năng tập trung trong công việc, suy giảm trí nhớ
  • Rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, ăn không ngon
  • Nhức mỏi toàn thân
  • Đau cơ
  • Nhức đầu, chóng mặt
  • Kiệt sức máu chóng chỉ sau những công việc bình thường ngoài ra còn có thể gặp nhiều triệu chứng khác như sụt cân, thay đổi tam sinh lý như trầm cảm, dễ cáu kỉnh, lo âu

Cách phòng chống 

-      Tránh stress do gắng sức hoặc do tâm lý. Nên dành thời gian nghỉ ngơi mỗi ngày

-      Ngủ đủ giấc là điều hết sức cần thiết, hãy tập thói quen vào giường ngủ mỗi ngày, nên đi ngủ sớm

-      Thường xuyên tập luyện thể dục

-      Điều tiết công việc và cuộc sống

-      Duy trì một lối sống lành mạnh, một chế độ ăn cân bằng

-      Bổ sung các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể bằng một chế độ ăn giàu đạm các vitamin và khoáng chất

Theo sưu tầm của Ds Dương Thị Yên

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...Đang xử lý