Chuẩn đoán và điều trị viêm khớp Gout

10:17:40 02/03/2016        2616 lượt xem

1. TỔNG QUAN:

Viêm khớp Gout là một bệnh lý rối loạn chuyển hoá purine, làm tăng acid uric trong máu, dẫn đến lắng đọng các tinh thể urate ở tổ chức (bao hoạt dịch khớp, các tổ chức quanh khớp, ống thận và nhu mô thận).

Bệnh thường gặp ở nam (90%), thường khởi phát vào cuối thập niên thứ 3, đầu thập niên thứ 4 của cuộc đời

Bệnh đang có xu hướng gia tăng cùng với sự phát triển xã hội và gia tăng tuổi thọ

Là bệnh viêm khớp thường gặp nhất ở nam giới

2. TRIỆU CHỨNG:

1. Tăng acid uric máu đơn thuần

Thường bắt đầu từ tuổi dậy thì, có thể kéo dài > 20 năm.

Chiếm tỷ lệ 2 – 13 % người lớn, nam giới nhập viện.

Chỉ khoảng 10 - 20 % phát triển thành bệnh Gout với các biểu hiện bệnh

2. Cơn viêm khớp gout cấp

Vị trí:

- Khớp bàn ngón tay, bàn chân ( chiếm tới 70%)
- Các khớp khác: khớp cổ chân, khớp gối, khớp cổ tay …. (chiếm 30%)

Tính chất:

Xảy ra đột ngột, dữ dội kèm sưng tấy, nóng, xung huyết... ở một khớp, không đối xứng, thường xảy ra về đêm. Triệu chứng viêm khớp tăng tối đa trong 24-48 giờ và kéo dài từ 3 -10 ngày rồi tự khỏi hoàn toàn.Kèm theo người bệnh có thể sốt cao, rét run, mệt mỏi, cứng gáy …

Các yếu tố thuận lợi: ăn nhiều protid, uống rượu, gắng sức, căng thẳng, nhiễm lạnh, chấn thương, phẫu thuật,...

Đôi khi bệnh Gout được khởi phát bằng cơn đau quặn ở vùng thận (phía sau lưng)

3. Khoảng cách giữa các cơn viêm khớp gout cấp

Hoàn toàn yên lặng, khớp khỏi hoàn toàn.

Khoảng cách giữa cơn đầu tiên và cơn thứ hai có thể từ vài tháng đến vài năm, có khi tới 10 năm. Càng về sau khoảng cách này càng ngắn lại, thậm chí không còn vì cơn nọ nối tiếp cơn kia, không có khoảng cách.

4. Viêm khớp gout mãn

  • Viêm ở nhiều khớp, đối xứng, biến dạng khớp, teo cơ, cứng khớp, khớp đau liên tục, không thành cơn điển hình, không tự khỏi (dễ lầm với bệnh viêm khớp dạng thấp)
  • Các u cục (tophi) ở sụn vành tai, ở phần mềm cạnh khớp, quanh khớp
  • Các bệnh kèm theo: tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu…
  • Các hậu quả xấu của bệnh: thiếu máu mạn, suy thận mạn, sỏi thận, viêm, loét dạ dày-tá tràng.
  • Các yếu tố ảnh hưởng xấu: dùng Aspirin, thuốc lợi tiểu Thiazide, Corticosteroids…

Để CHẨN ĐOÁN XÁC ĐỊNH phải dựa vào xét nghiệm cơ bản (tinh thể urate trong dịch khớp, hạt tophi, nồng độ acid uric tăng cao trong máu..).

Cần CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT với các bệnh khác cũng có những dấu hiệu tương tự:

1. Viêm khớp gout cấp :

  • Viêm khớp nhiễm trùng, Lao khớp
  • Viêm mô tế bào quanh khớp
  • Giả gout (Pseudogout)
  • Chấn thương khớp và quanh khớp

2. Viêm khớp Gout mãn :

  • Viêm khớp dạng thấp
  • Viêm khớp vảy nến
  • Thoái hoá khớp...
     

3. ĐIỀU TRỊ

1. Khống chế đợt viêm khớp gout cấp 

Với nguyên tắc nhanh, mạnh, sớm, ngắn ngày (liều tối da, 3-7 ngày)

- Dùng một loại kháng viêm không phải là Steroid (NSAIDs) thích hợp:

VD: Diclofenac 50mg x 3 - 4 lần/ ngày trong 3 – 7 ngày

Chú ý: với bệnh nhân có yếu tố nguy cơ bị tác dụng phụ của NSAID (già yếu, tiền căn bị bệnh dạ dày…) nên dùng thuốc ức chế chọn lọc COX2 hoặc bảo vệ dạ dày bằng thuốc ức chế bơm proton hoặc Misopostol.

Thuốc thường dùng: Diclofenac, Indomethacin, Ketoprofen, Naproxen, Piroxicam.

Các thuốc ức chế chọn lọc COX2: Meloxicam, Celecoxib, Etoricoxib.

Colchicin: dùng càng sớm càng hiệu quả, tốt nhất trong 24h đầu

Chỉ định chủ yếu là phòng ngừa cơn gout cấp khi bắt đầu sử dụng các thuốc làm giảm acid uric máu.

Corticosteroids chỉ dùng khi các thuốc trên không kết quả hoặc có chống chỉ định

MethylPrednisolon 32mg (hoặc Prednisolon 40mg) / ngày, từ 3 -5 ngày, giảm dần và ngưng sau 10-14 ngày. Có thể chích vào bao khớp khi chỉ viêm một khớp.

- Nghỉ ngơi, hạn chế vận động khi khớp sưng, đau (trong đợt viêm cấp)

2. Hạ và duy trì acid uric máu 

Ở mức cho phép (< 300 mmol/L hay < 5 mg/dL).

Nguyên tắc: bắt đầu ở liều thấp và tăng dần tới liều điều trị và duy trì, sử dụng liên

tục, không ngắt quãng, không bắt đầu dùng khi đang viêm cấp, trong thời kỳ đầu cần dùng cùng thuốc ngừa cơn Gout cấp (Colchicine hoặc NSAID).

Đây cũng chính là việc điều trị bệnh và phòng tái diễn cơn gout cấp.

Đường ngoại sinh: hạn chế rượu và các thức ăn chứa nhiều nhân purin như tim, gan,

thận, óc, hột vịt lộn, cá chích, cá đối ...

Đường nội sinh:

+ Giảm tổng hợp acid uric do ức chế men Xanthine Oxydase.

 Các thuốc sử dụng gồm :Allopurinol,  Febuxostat( thuốc này dùng kết hợp với Allopurinol hoặc thay thế khi dị ứng Allopurinol)

Tăng thải acid uric: thuốc sử dụng gồm: Probenecid; Sulfinpyrazone.

 Chống chỉ định:

  • Bệnh nhân trên 60 tuổi
  • Có tophi
  • Tiền sử và hiện tại có sỏi hệ niệu hoặc có nguy cơ bị sỏi hệ niệu
  • Suy thận
  • Có Acid uric niệu bình thường

+ Các biện pháp khác :

 Thuốc làm tiêu huỷ acid uric: Uricozyme

 Pegloticase (Puricase) : chất tiêu huỷ acid uric trong máu

 Thuốc làm tan sỏi urate (cốm Piperazine Midy)

 Kiềm hoá nước tiểu: ăn rau xanh, uống nước khoáng (có Sodium Bicarbonate),

nước sắc lá Xakê, Acetazolamide, ...

+ Thuốc ngừa cơn gout khi bắt đầu sử dụng thuốc làm hạ acid uric máu: thường phải dùng từ 3 tuần đến 6 tháng đầu, lúc bắt đầu dùng các thuốc làm giảm acid uric cho đến khi acid uric máu giảm và ổn định.

Colchicin 0,6 –1,2 mg hàng ngày, uống sau bữa ăn tối hoặc Diclofenac SR 75 – 100mg hàng ngày, uống sau ăn tối, hoặc các kháng viêm không Steroid khác (liều tương đương).

3. Chế độ ăn uống sinh hoạt:

  • Không uống rượu, không ăn mỡ động vật, giảm đường, giảm Chocolate, Cacao…
  • Không ăn thức ăn giầu purin : tim, gan, thận, óc, hột vịt lộn, cá chích, cá đối ...
  • Chế độ giảm protid 1g Protid / kg / ngày (# 200g thịt nạc hoặc 300 g cá nạc)
  • Tập vận động đều hàng ngày, tránh béo phì, tránh gắng sức, tránh căng thẳng, tránh lạnh đột ngột 

Ds. Vũ Như Long

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...Đang xử lý