Melatonin và giấc ngủ sinh lý

16:29:52 21/04/2016        3469 lượt xem

Như chúng ta đã biết giấc ngủ là một phần tất yếu và vô cùng quan trong của cuộc sống, nó chiểm 1/3 thời gian của cuộc đời mỗi người, sau một ngày làm việc vất vả và căng thẳng thì giấc ngủ là cách tốt nhất giúp phục hồi sức khỏe, nhất là các tế bào thần kinh. Một người có giấc ngủ kém chất lượng hoặc ngủ không đủ thời gian sẽ luôn cảm thấy mệt mỏi, ăn không ngon, giảm hứng thú và tập trung trong công việc, giảm trí nhớ và dễ dẫn đến tình trạng bệnh lý khác. Giấc ngủ đủ giúp chúng ta có trí nhớ tốt hơn, giảm stress, căng thẳng, tăng cường hứng khởi trong công việc, giảm thiểu các tai nạn có thể xảy ra…Một giấc ngủ ngon còn được chứng minh giúp nâng cao tuổi thọ, sức khỏe và khắc phục được tình trạng suy nhược cơ thể, kéo dài thời gian lão hóa của các tế bào thần kinh…nên giấc ngủ ngon còn được ví như một phương thuốc làm đẹp không tốn kém mà đem lại hiệu quả tốt nhất.

                                                

Hiện nay có đến 33% dân số thế giới lầm vào tình trạng mất ngủ.Trong quá trình tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng mất ngủ các nhà khoa học đã phát hiện ra một chất có vai trò vô cùng quan trọng đối với giấc ngủ là Melatonin.

Melatonin là một hormone nội sinh trong cơ thể, được sản xuất từ tuyến tùng. Melatonin có vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhịp thức/ ngủ của cơ thể, giúp cơ thể có một giấc ngủ ngon, sâu (giấc ngủ sinh lý) và thức dậy tỉnh táo, tràn đầy năng lượng vào sáng ngày hôm sau. Bóng tối làm cho cơ thể tăng sản xuất Melatonin và ngược lại.

Nồng độ melatonin trong máu thay đổi theo nhịp ngày đêm và theo tuổi, vào ban đêm nồng độ melatonin đạt ở ngưỡng đình và giảm dần khi về sáng. Ở trẻ em có nồng độ melatonin cao hơn ơ tuổi trưởng thành, trung niên và người cao tuổi, điều này đã lý giải được tại sao ở trẻ em nhất là trẻ sơ sinh thì nhu cầu ngủ là 17-18 tiếng/ 24 h, ở tuổi vị thành niên là 8-10 tiếng/24h, ở tuổi trung niên là 6,5-8 tiếng/24h, người cao tuổi 5-6 tiếng/24h.

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường kéo theo cuộc sống của con người phải chịu rất nhiều áp lực như môi trường làm việc căng thẳng, tiếng ồn từ các khu đô thị, nạn ôi nhiễm môi trường, sự tiếp xúc thường xuyên các thiết bị chiếu sáng, dinh dưỡng nghèo nàn làm cạn kiệt acid tryptophan ( acid tryptopan cơ thể không tổng hợp được, nguồn cung cấp chủ yếu là từ thức ă đã phần nào ảnh hưởng tới sự tiết melatonin.

Melatonin làm tăng cảm giác buồn ngủ và tạo giấc ngủ sinh lý ( giấc ngủ có chất lượng tốt, khi thức dậy cảm thấy tinh thần sảng khoái). Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến mất ngủ như căng thẳng trong công việc, lạm dụng chất kích thích, biến cố tâm lý… nhưng đó chỉ là nguyên nhân bên ngoài nhưng về mặt sinh học ( trong cơ thể con người) các hoạt động trong cơ thể chúng ta là một quá trình chuyển hóa, và trong quá trình chuyển hóa thì cơ thể luôn thải ra một số chất độc hại, các gốc tự do. Những gốc tự do sẽ tấn công vào các mạch máu, các tế bào và các cơ quan trong cơ thể. Nơi mà chịu ảnh hưởng nhiều nhất của các gốc tự do chính là hệ thần kinh, não. Khi các gốc tự do tấn công vào mạch máu ở não, làm tổn thương mạch máu cùng với các rối loạn về quá trình chuyển hóa của cơ thể như lắng đọng canxi, lipid vào thánh mạch thì làm cho lòng mạch hẹp lại thì việc nuôi  dưỡng các tế bào, đặc biệt tế bào não sẽ bị kém đi và đến một lúc nào đó lòng mạch bị tắc nghẽn không nuôi được phần quan trọng của não thì các mô não đó bị hủy hoại ví dụ như nhồi máu não. Chúng ta biết rằng nếu vùng não nào  máu không tới được đẻ nuôi thì hoạt động của vùng đó sẽ bị giảm, đặc biệt chức năng về trí tuệ, ngôn ngữ, vận động bị ảnh hưởng. Biểu hiện đầu tiên có thể là nhức đầu, mất ngủ, rối loạn các chức năng trí tuệ nếu như từng phần của não bị tấn công, từng mạch máu của não bị tổn thương thì ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe đặc biệt là giấc ngủ gây mất ngủ vì vậy gốc tự do là một yếu tố chính ảnh hưởng đến giấc ngủ mà chúng ta phải xử lý đi nghĩa là chúng ta phải sử dụng các chất chống oxy hóa

                                                          

Bản thân Melatonin là một hormone có tác dụng tạo ra giấc ngủ sinh lý nhưng đồng thời cũng là chất có tác dụng chống oxy hóa.Vào năm 1993, người ta đã phát hiện ra melatonin đi qua được màng tế bào của hàng rào máu não và là chất chống oxy hóa mạnh. Lộ trình ban đầu của quá trình chống oxy hóa là melatonin tạo ra chất AFMK, 1 phân tử AFMK có thể trung hòa khoảng 10 phản ứng oxy hóa, kể cả chất trung gian của chính melatonin. Đây là quá trình chống oxy hóa ưu việt mà chỉ có ở Melatonin.

Ngoài ra Melatonin còn làm tăng đáp ứng miễn dịch do tác dụng làm tăng sản xuất cytokine, lympho-T, giúp cơ thể tăng sức đề kháng.

Vì vậy ở những bệnh nhân bị mất ngủ thì việc bổ sung Melatonin là cần thiết, giúp điều hòa chu kỳ giấc ngủ, để giấc ngủ sinh lý quay trở lại,  khi thức dậy vào sang ngày hôm sau thì cảm thấy tỉnh táo và tràn đầy năng lượng.

Các thuốc ngủ nhóm benzodiazepine gây hội chứng lệ thuộc thuốc (gây nghiện) và gây dung nạp nên không thể dùng kéo dài. Trong khi đó, việc mất ngủ đặc biệt là người trung niên và người cao tuổi thì thường kéo dài, đòi hỏi các loại thuốc có thể dùng trong thời gian dài mà không hoặc càng ít tác dụng phụ càng tốt. Melatonin dường như đáp ứng được các yêu cầu này do khi dùng thời gian dài không gây lệ thuộc thuốc, không cần phải tăng liều và ít tác dụng phụ

Vào năm 1993 một số nước như Mỹ đã cho phép dùng melatonin dưới dạng thực phẩm chức năng với tác dụng gây ngủ, có thể dùng một mình hoặc phối hợp với các thảo dược thiên nhiên để làm tăng hiệu quả điều trị. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng ở bệnh nhân mất ngủ sử dụng melatonin liên tục trong vòng 30 ngày có thể cải thiện về chất lượng giấc ngủ như dễ đi vào giấc ngủ, kéo dài tổng thời gian ngủ, ngủ sâu và ngon giấc hơn không còn bị giật mình hay mộng mị trong khi ngủ

Theo sưu tầm của Ds Dương Thị Yên

Bạn vui lòng chờ trong giây lát...Đang xử lý